Mumtoz adabiyot
Tanlangan
Farazlardan qo'rqish kerakmi?
Annotatsiya
Abrurasul Eshonboboyevning “Farazlardan qo‘rqish kerakmi?” nomli adabiy obzorida 2016-yilda mumtoz adabiyot, xususan, navoiyshunoslik yo‘nalishida e’lon qilingan ilmiy maqolalar tizimli ravishda tahlil etiladi. Muallif “O‘zbek tili va adabiyoti”, “Sharq yulduzi”, “Filologiya masalalari”, “Jahon adabiyoti” jurnallari hamda “O‘zbekiston adabiyoti va san’ati” gazetasida chop etilgan tadqiqotlarni qamrab olib, ularda ilmiy muammo qo‘yilishi, metodologik yondashuv, manbalardan foydalanish darajasi, ilmiy yangilik va xulosalarning asoslanganligini baholaydi.
Adabiy obzorda Alisher Navoiy ijodi va mumtoz adabiyotga bag‘ishlangan A. Abduqodirov, I. Haqqul, A. Erkinov, H. Boltaboev, Mark Toutant, B. Nazarov va boshqa olimlarning tadqiqotlari o‘zaro qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif har bir maqolaning ilmiy yutuqlari va kamchiliklarini dalillar asosida ko‘rsatib, Sharq mumtoz adabiyotini tadqiq etishda tarixiy-adabiy kontekst, matnshunoslik, qiyosiy tahlil hamda badiiy mezonlarga tayanish zarurligini asoslaydi.
Obzorda ayrim tadqiqotlarda uchraydigan metodologik kamchiliklar, manbalar bilan ishlashdagi nuqsonlar, tavsifiy yondashuvning ustunligi va nazariy umumlashtirishlarning yetishmasligi tanqidiy baholanadi. Shu bilan birga, ilmiy yangilikka ega, puxta metodologik asoslangan va badiiy tahlili chuqur tadqiqotlar alohida e'tirof etilib, ularning navoiyshunoslik hamda mumtoz adabiyotshunoslik rivojidagi o‘rni yoritiladi.
Adabiy obzor yakunida muallif adabiyotshunoslik taraqqiyoti ilmiy jasorat, erkin fikr va dalillarga asoslangan munozara madaniyatiga bog‘liqligini ta'kidlaydi. “Farazlardan qo‘rqish” holati ilmiy tafakkur rivojiga salbiy ta'sir ko‘rsatishi qayd etilib, yangi ilmiy gipotezalarni ilgari surish va ularni ilmiy etika hamda zamonaviy metodologiya asosida muhokama qilish zarurligi xulosalanadi. Mazkur adabiy obzor mumtoz adabiyot bo‘yicha yaratilgan ilmiy tadqiqotlarning holatini umumlashtirishi, ularni qiyosiy baholashi va istiqboldagi ilmiy izlanishlar uchun dolzarb muammolarni belgilab berishi bilan ahamiyatlidir.
Adabiy obzorda Alisher Navoiy ijodi va mumtoz adabiyotga bag‘ishlangan A. Abduqodirov, I. Haqqul, A. Erkinov, H. Boltaboev, Mark Toutant, B. Nazarov va boshqa olimlarning tadqiqotlari o‘zaro qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif har bir maqolaning ilmiy yutuqlari va kamchiliklarini dalillar asosida ko‘rsatib, Sharq mumtoz adabiyotini tadqiq etishda tarixiy-adabiy kontekst, matnshunoslik, qiyosiy tahlil hamda badiiy mezonlarga tayanish zarurligini asoslaydi.
Obzorda ayrim tadqiqotlarda uchraydigan metodologik kamchiliklar, manbalar bilan ishlashdagi nuqsonlar, tavsifiy yondashuvning ustunligi va nazariy umumlashtirishlarning yetishmasligi tanqidiy baholanadi. Shu bilan birga, ilmiy yangilikka ega, puxta metodologik asoslangan va badiiy tahlili chuqur tadqiqotlar alohida e'tirof etilib, ularning navoiyshunoslik hamda mumtoz adabiyotshunoslik rivojidagi o‘rni yoritiladi.
Adabiy obzor yakunida muallif adabiyotshunoslik taraqqiyoti ilmiy jasorat, erkin fikr va dalillarga asoslangan munozara madaniyatiga bog‘liqligini ta'kidlaydi. “Farazlardan qo‘rqish” holati ilmiy tafakkur rivojiga salbiy ta'sir ko‘rsatishi qayd etilib, yangi ilmiy gipotezalarni ilgari surish va ularni ilmiy etika hamda zamonaviy metodologiya asosida muhokama qilish zarurligi xulosalanadi. Mazkur adabiy obzor mumtoz adabiyot bo‘yicha yaratilgan ilmiy tadqiqotlarning holatini umumlashtirishi, ularni qiyosiy baholashi va istiqboldagi ilmiy izlanishlar uchun dolzarb muammolarni belgilab berishi bilan ahamiyatlidir.