Turli mavzular
Tanlangan
Hayotbaxsh xayollar
Annotatsiya
Malik Murodov va Hojiakbar Shayxovning “Hayotbaxsh xayollar” adabiy obzori ertak janriga bag‘ishlangan tematik adabiy obzor hisoblanadi. Unda o‘zbek xalq ertaklarining mazmun-mohiyati, badiiy tabiati, xalqning hayotiy tajribasi va dunyoqarashi bilan bog‘liqligi, ertaklarda aks etgan ezgulik va yovuzlik, orzu-umid hamda fantastik tasavvurlar masalalari yoritiladi.
Adabiy obzorda ertak janrining o‘ziga xos xususiyatlari turli xalq ertaklari va ularning syujetlari misolida ko‘rib chiqiladi. Ertaklardagi fantastik voqealar, g‘ayrioddiy qahramonlar, sehrli hodisalar va xalq tasavvuriga asoslangan obrazlar tahlil qilinadi. Bunday unsurlar orqali xalqning hayot, yaxshilik, adolat va baxt haqidagi qarashlari ifodalangani ko‘rsatiladi.
Adabiy obzorda ertaklarning badiiy-poetik xususiyatlariga ham e’tibor qaratiladi. Syujet, obraz, voqealar rivoji, fantastik tasvirlar, poetik elementlar va ertaklarning o‘ziga xos ifoda usullari haqida fikr yuritiladi. Ertaklarning xalq og‘zaki ijodidagi uzoq tarixiy tajriba asosida shakllanganligi va avloddan avlodga o‘tib kelishi masalalari ham materialning muhim jihatlaridan biridir.
Maqolada ertak va xalqning badiiy tafakkuri o‘rtasidagi munosabat ham ochib beriladi. Ertaklardagi fantastik xayollar va g‘ayritabiiy hodisalar xalqning orzu-istaklari, kelajak haqidagi tasavvurlari hamda hayotiy qarashlari bilan bog‘liq holda talqin qilinadi. Shu orqali ertaklarning nafaqat ko‘ngilochar, balki ma’naviy-estetik ahamiyatga ega badiiy hodisa ekanligi ko‘rsatiladi.
Adabiy obzorda ertaklarning tarbiyaviy ahamiyatiga ham e’tibor qaratiladi. Ularda mehnatsevarlik, jasorat, halollik, do‘stlik, adolat va ezgulik kabi insoniy fazilatlarning ulug‘lanishi, yovuzlik va adolatsizlikning qoralanishi ertaklarning muhim g‘oyaviy xususiyatlari sifatida yoritiladi.
Maqolaning obzorlilik xususiyati turli ertaklar, syujetlar, obrazlar va folklor hodisalarini yagona mavzu doirasida qamrab olish, ularning badiiy xususiyatlarini tahlil qilish va ertak janriga xos umumiy jihatlarni aniqlashda namoyon bo‘ladi. Mualliflar alohida bir ertak bilan cheklanmay, ertak janrining kengroq xususiyatlarini ochishga intiladilar.
Shunday qilib, Malik Murodov va Hojiakbar Shayxovning “Hayotbaxsh xayollar” adabiy obzorini ertak janriga bag‘ishlangan tematik adabiy obzor sifatida tasniflash mumkin. Unda xalq ertaklarining mazmuni, syujeti, obrazlari, fantastik tabiati, poetik xususiyatlari va tarbiyaviy-estetik ahamiyati bir butun holda ko‘rib chiqiladi. Shu jihatdan mazkur asar dissertatsiyada “muayyan janrga bag‘ishlangan adabiy obzorlar” — “ertak janri adabiy obzori” sifatida foydalanish uchun mos keladi.
Adabiy obzorda ertak janrining o‘ziga xos xususiyatlari turli xalq ertaklari va ularning syujetlari misolida ko‘rib chiqiladi. Ertaklardagi fantastik voqealar, g‘ayrioddiy qahramonlar, sehrli hodisalar va xalq tasavvuriga asoslangan obrazlar tahlil qilinadi. Bunday unsurlar orqali xalqning hayot, yaxshilik, adolat va baxt haqidagi qarashlari ifodalangani ko‘rsatiladi.
Adabiy obzorda ertaklarning badiiy-poetik xususiyatlariga ham e’tibor qaratiladi. Syujet, obraz, voqealar rivoji, fantastik tasvirlar, poetik elementlar va ertaklarning o‘ziga xos ifoda usullari haqida fikr yuritiladi. Ertaklarning xalq og‘zaki ijodidagi uzoq tarixiy tajriba asosida shakllanganligi va avloddan avlodga o‘tib kelishi masalalari ham materialning muhim jihatlaridan biridir.
Maqolada ertak va xalqning badiiy tafakkuri o‘rtasidagi munosabat ham ochib beriladi. Ertaklardagi fantastik xayollar va g‘ayritabiiy hodisalar xalqning orzu-istaklari, kelajak haqidagi tasavvurlari hamda hayotiy qarashlari bilan bog‘liq holda talqin qilinadi. Shu orqali ertaklarning nafaqat ko‘ngilochar, balki ma’naviy-estetik ahamiyatga ega badiiy hodisa ekanligi ko‘rsatiladi.
Adabiy obzorda ertaklarning tarbiyaviy ahamiyatiga ham e’tibor qaratiladi. Ularda mehnatsevarlik, jasorat, halollik, do‘stlik, adolat va ezgulik kabi insoniy fazilatlarning ulug‘lanishi, yovuzlik va adolatsizlikning qoralanishi ertaklarning muhim g‘oyaviy xususiyatlari sifatida yoritiladi.
Maqolaning obzorlilik xususiyati turli ertaklar, syujetlar, obrazlar va folklor hodisalarini yagona mavzu doirasida qamrab olish, ularning badiiy xususiyatlarini tahlil qilish va ertak janriga xos umumiy jihatlarni aniqlashda namoyon bo‘ladi. Mualliflar alohida bir ertak bilan cheklanmay, ertak janrining kengroq xususiyatlarini ochishga intiladilar.
Shunday qilib, Malik Murodov va Hojiakbar Shayxovning “Hayotbaxsh xayollar” adabiy obzorini ertak janriga bag‘ishlangan tematik adabiy obzor sifatida tasniflash mumkin. Unda xalq ertaklarining mazmuni, syujeti, obrazlari, fantastik tabiati, poetik xususiyatlari va tarbiyaviy-estetik ahamiyati bir butun holda ko‘rib chiqiladi. Shu jihatdan mazkur asar dissertatsiyada “muayyan janrga bag‘ishlangan adabiy obzorlar” — “ertak janri adabiy obzori” sifatida foydalanish uchun mos keladi.