Yevropa adabiyoti Tanlangan

“1900–2000 yillarda Italiya adabiy tanqidi” (Italiaanse literaire kritiek 1900–2000 / Italian Literary Criticism 1900–2000).

Muallif: Linda Pennings. 2002 yil 12 bet 3 marta ko'rilgan 3 marta yuklab olingan

Annotatsiya

Linda Penningsning mazkur tadqiqotida XX asr davomida Italiya adabiy tanqidining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va nazariy yo‘nalishlari adabiy obzor (literary review) shaklida tizimli ravishda yoritiladi. Muallif Italiya adabiy tanqidining bir asrlik taraqqiyotini tarixiy-adabiy jarayon bilan uzviy bog‘liq holda tahlil qilib, adabiy tanqidning metodologik evolyutsiyasi, estetik qarashlarning almashinuvi hamda turli ilmiy maktablarning shakllanish jarayonini umumlashtiradi. Tadqiqotda XX asr boshidan 2000 yilgacha bo‘lgan davr oltita asosiy bosqichga ajratilib, har bir davrning nazariy xususiyatlari, yetakchi tanqidchilari va adabiy jarayonga ko‘rsatgan ta'siri izchil yoritiladi.

Maqolada Benedetto Croce, Francesco De Sanctis, Giuseppe De Robertis, Giacomo Debenedetti, Antonio Gramsci, Gianfranco Contini, Cesare Segre, Umberto Eco, Walter Binni, Luciano Anceschi, Franco Fortini kabi Italiya adabiyotshunoslari va tanqidchilarining ilmiy qarashlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning adabiy tanqid metodlari, estetik konsepsiyalari, adabiy matnni talqin etish tamoyillari hamda Italiya adabiy tafakkuri rivojiga qo‘shgan hissasini baholaydi. Shuningdek, idealizm, neorealizm, marksistik tanqid, fenomenologiya, strukturalizm, semiotika, germenevtika va postmodern adabiy tafakkur kabi yo‘nalishlarning Italiya adabiy tanqididagi o‘rni keng yoritiladi.

Tadqiqotda La Critica, La Voce, Il Baretti, Solaria, Il Politecnico, Strumenti critici kabi adabiy jurnal va ilmiy nashrlarning Italiya adabiy tanqidi taraqqiyotidagi ahamiyati alohida ko‘rsatilib, ularning yangi estetik qarashlar va tanqidiy metodlarning shakllanishiga qo‘shgan hissasi tahlil qilinadi. Muallif adabiy tanqidning rivojlanishini siyosiy, madaniy va falsafiy jarayonlar bilan bog‘liq holda sharhlab, Birinchi va Ikkinchi jahon urushlari, fashizm davri, urushdan keyingi madaniy yangilanish hamda XX asr oxiridagi postmodern tafakkurning adabiy tanqid rivojiga ta'sirini asoslaydi.

Maqolada adabiy tanqidning vazifasi, badiiy asarni talqin qilish tamoyillari, tanqidchi va o‘quvchi munosabati, matn tahlili metodlari hamda adabiy tafakkurning zamonaviy yo‘nalishlari izchil umumlashtiriladi. Muallif turli nazariy maktablar o‘rtasidagi uzviylik va farqlarni ko‘rsatib, Italiya adabiy tanqidining XX asr davomida bosib o‘tgan taraqqiyot yo‘lini yaxlit tizim sifatida yoritadi. Shu jihatdan mazkur tadqiqot adabiy obzor (literary review) xususiyatiga ega bo‘lib, Yevropa adabiyotshunosligida adabiy tanqid taraqqiyotini tarixiy-qiyosiy asosda umumlashtiruvchi muhim ilmiy manba hisoblanadi. Ushbu maqola Yevropa adabiyotidagi adabiy obzorlarni qiyosiy o‘rganish, adabiy tanqid maktablari evolyutsiyasini tahlil qilish hamda adabiy obzor janrining nazariy asoslarini yoritishda muhim metodologik ahamiyat kasb etadi.