Yevropa adabiyoti
Tanlangan
“German-Polish Literary Relations: A Review” (Nemis-polyak adabiy aloqalari: obzor / Nemis-polyak adabiy aloqalariga bag‘ishlangan adabiy obzor).
Annotatsiya
Alex S. Kurczabaning mazkur maqolasida adabiy obzorda (literary review) nemis va polyak adabiyoti o‘rtasidagi tarixiy, madaniy hamda adabiy aloqalarni o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy tadqiqotlar tizimli ravishda umumlashtiriladi. Muallif Germaniya va Polsha adabiy munosabatlariga oid yaratilgan asosiy monografiyalar, ilmiy izlanishlar va adabiyotshunoslikdagi qarashlarni qiyosiy tahlil qilib, ularning ilmiy ahamiyati, yutuqlari va ayrim kamchiliklarini baholaydi. Shu jihatdan maqola adabiy aloqalar tarixiga bag‘ishlangan adabiy obzor (literary review) xususiyatiga ega.
Adabiy obzorda (literary review) Karl Dedeciusning Deutsche und Polen in ihren literarischen Wechselbeziehungen (Nemislar va polyaklar adabiy o‘zaro aloqalarda), Robert F. Arnoldning Geschichte der deutschen Polenliteratur (Nemis polyak adabiyoti tarixi), Maria Fischbach-Pospelovaning Polnische Literatur in Deutschland (Germaniyada polyak adabiyoti), Jan Choderaning Die deutsche Polenliteratur 1918–1939 (1918–1939-yillarda nemis polyak adabiyoti) hamda Stoff- und Motivgeschichte (Syujet va motivlar tarixi), Marian Friedbergning Kultura polska a niemiecka (Polyak va nemis madaniyati) va Marian Szyrockining nemis-polyak adabiy munosabatlariga bag‘ishlangan tadqiqotlari izchil tahlil qilinadi. Muallif ushbu asarlarning ilmiy yangiligi va adabiy aloqalarni yoritishdagi o‘rnini qiyosiy baholaydi.
Maqolada XVI asrdan XX asrgacha bo‘lgan davrda nemis va polyak adabiyotlari o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir, tarjimalar, gumanistik aloqalar, romantizm davridagi adabiy munosabatlar hamda yozuvchilarning bir-biriga ko‘rsatgan badiiy ta’siri yoritiladi. Xususan, Jan Kochanowski, Mikołaj Rej, Andrzej Frycz Modrzewski, Maciej Kazimierz Sarbiewski, Szymon Szymonowic, Adam Mickiewicz, Lorenz Mitzler von Koloff, Samuel Bogumił Linde, Martin Opitz, Andreas Gryphius, Johann Caselius, Stanisław Przybyszewski, Thomas Mann va boshqa ijodkorlarning nemis-polyak adabiy aloqalaridagi o‘rni tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi.
Muallif mavjud tadqiqotlarni tanqidiy baholar ekan, ayrim davrlar, xususan XVI–XVII asr adabiy aloqalari yetarli darajada yoritilmaganini, Jan Kochanowski va boshqa polyak klassiklarining nemis adabiyotiga ta’siri to‘liq ochib berilmaganini ta’kidlaydi. Shu bilan birga, Karl Dedeciusning tadqiqoti nemis-polyak adabiy aloqalarini o‘rganishda muhim ilmiy manba sifatida e’tirof etilib, uning kuchli tomonlari bilan bir qatorda ayrim tarixiy va metodologik kamchiliklari ham ko‘rsatib beriladi.
Maqola yakunida adabiy obzorda (literary review) nemis va polyak adabiy aloqalarini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy tadqiqotlar umumlashtirilib, ushbu yo‘nalish Yevropa qiyosiy adabiyotshunosligining muhim tarkibiy qismi sifatida baholanadi. Shu jihatdan mazkur tadqiqot nemis-polyak adabiy aloqalariga bag‘ishlangan adabiy obzor (literary review) sifatida mazkur sohada yaratilgan ilmiy manbalarni tizimli ravishda tahlil qiluvchi va ularning ilmiy qiymatini baholovchi muhim tadqiqot hisoblanadi.
Adabiy obzorda (literary review) Karl Dedeciusning Deutsche und Polen in ihren literarischen Wechselbeziehungen (Nemislar va polyaklar adabiy o‘zaro aloqalarda), Robert F. Arnoldning Geschichte der deutschen Polenliteratur (Nemis polyak adabiyoti tarixi), Maria Fischbach-Pospelovaning Polnische Literatur in Deutschland (Germaniyada polyak adabiyoti), Jan Choderaning Die deutsche Polenliteratur 1918–1939 (1918–1939-yillarda nemis polyak adabiyoti) hamda Stoff- und Motivgeschichte (Syujet va motivlar tarixi), Marian Friedbergning Kultura polska a niemiecka (Polyak va nemis madaniyati) va Marian Szyrockining nemis-polyak adabiy munosabatlariga bag‘ishlangan tadqiqotlari izchil tahlil qilinadi. Muallif ushbu asarlarning ilmiy yangiligi va adabiy aloqalarni yoritishdagi o‘rnini qiyosiy baholaydi.
Maqolada XVI asrdan XX asrgacha bo‘lgan davrda nemis va polyak adabiyotlari o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir, tarjimalar, gumanistik aloqalar, romantizm davridagi adabiy munosabatlar hamda yozuvchilarning bir-biriga ko‘rsatgan badiiy ta’siri yoritiladi. Xususan, Jan Kochanowski, Mikołaj Rej, Andrzej Frycz Modrzewski, Maciej Kazimierz Sarbiewski, Szymon Szymonowic, Adam Mickiewicz, Lorenz Mitzler von Koloff, Samuel Bogumił Linde, Martin Opitz, Andreas Gryphius, Johann Caselius, Stanisław Przybyszewski, Thomas Mann va boshqa ijodkorlarning nemis-polyak adabiy aloqalaridagi o‘rni tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi.
Muallif mavjud tadqiqotlarni tanqidiy baholar ekan, ayrim davrlar, xususan XVI–XVII asr adabiy aloqalari yetarli darajada yoritilmaganini, Jan Kochanowski va boshqa polyak klassiklarining nemis adabiyotiga ta’siri to‘liq ochib berilmaganini ta’kidlaydi. Shu bilan birga, Karl Dedeciusning tadqiqoti nemis-polyak adabiy aloqalarini o‘rganishda muhim ilmiy manba sifatida e’tirof etilib, uning kuchli tomonlari bilan bir qatorda ayrim tarixiy va metodologik kamchiliklari ham ko‘rsatib beriladi.
Maqola yakunida adabiy obzorda (literary review) nemis va polyak adabiy aloqalarini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy tadqiqotlar umumlashtirilib, ushbu yo‘nalish Yevropa qiyosiy adabiyotshunosligining muhim tarkibiy qismi sifatida baholanadi. Shu jihatdan mazkur tadqiqot nemis-polyak adabiy aloqalariga bag‘ishlangan adabiy obzor (literary review) sifatida mazkur sohada yaratilgan ilmiy manbalarni tizimli ravishda tahlil qiluvchi va ularning ilmiy qiymatini baholovchi muhim tadqiqot hisoblanadi.