Roman
Tanlangan
Nasrimizning baland parvozi
Annotatsiya
Saydulla Mirzayevning “Nasrimizning baland parvozi” nomli adabiy obzorida 1970-yillar o‘zbek nasrining, xususan, romanchilik taraqqiyotining asosiy yo‘nalishlari, badiiy yutuqlari va mavjud kamchiliklari umumlashtirib tahlil qilinadi. Muallif o‘zbek nasrida hayot haqiqatini keng va murakkab ko‘lamda tasvirlash, zamondosh obrazini yaratish, inson ruhiyati va xarakterini chuqurroq ochishga intilish kuchayganini davr adabiyotining muhim yutug‘i sifatida baholaydi.
Obzorda Sharof Rashidov, Komil Yashin, Rahmat Fayziy, Hamid G‘ulom, Mirmuhsin, Asqad Muxtor, Said Ahmad, Ibrohim Rahim, Odil Yoqubov, Pirimqul Qodirov, O‘lmas Umarbekov, Sunnatulla Anorboyev kabi adiblarning ijodi umumiy adabiy jarayon doirasida ko‘rib chiqiladi. “Xamsa”, “Mangulik”, “Cho‘tqol yo‘lbarsi”, “Diyonat”, “Yulduzli tunlar” singari asarlar misolida o‘zbek romanchiligida hayotiy voqelik, tarixiy mavzu, xarakter yaratish va psixologik tahlil imkoniyatlarining kengaygani ko‘rsatiladi. Muallif ayniqsa romanchilikning ijtimoiy-realistik va psixologik tasvir imkoniyatlari ortganiga e’tibor qaratadi.
Maqolada zamonaviy mavzu bilan bir qatorda tarixiy shaxs va tarixiy voqelikni badiiy talqin qilish, turli millat vakillari obrazlarini yaratish, xalq hayotidagi katta o‘zgarishlarni adabiyotda aks ettirish masalalari ham tahlil qilinadi. Shu bilan birga, ayrim romanlarda obrazlarning yetarlicha chuqur ishlanmagani, tasvirda yuzakilik, psixologik tahlilning sustligi, yangi mavzu va xarakterlarning kamligi kabi nuqsonlar tanqid qilinadi. Badiiy asar tilining ravonligi, tabiiyligi, individualligi ham nasr taraqqiyotining muhim mezonlaridan biri sifatida baholanadi.
Janriy jihatdan “Nasrimizning baland parvozi” panoramik-tahliliy adabiy obzor hisoblanadi. Chunki unda alohida bir asar yoki adib ijodigina emas, balki muayyan davrdagi o‘zbek nasrining umumiy manzarasi ko‘plab yozuvchilar va asarlar misolida yoritilib, asosiy taraqqiyot tendensiyalari umumlashtiriladi. Yutuqlar bilan bir qatorda kamchiliklarning ko‘rsatilishi va nasrning kelgusidagi vazifalariga munosabat bildirilishi maqolaning tanqidiy-analitik xususiyatini kuchaytirgan. Shu sababli ushbu obzor 1970-yillar o‘zbek nasri va romanchiligining adabiy-tarixiy holatini o‘rganishda muhim manba sifatida ahamiyat kasb etadi.
Obzorda Sharof Rashidov, Komil Yashin, Rahmat Fayziy, Hamid G‘ulom, Mirmuhsin, Asqad Muxtor, Said Ahmad, Ibrohim Rahim, Odil Yoqubov, Pirimqul Qodirov, O‘lmas Umarbekov, Sunnatulla Anorboyev kabi adiblarning ijodi umumiy adabiy jarayon doirasida ko‘rib chiqiladi. “Xamsa”, “Mangulik”, “Cho‘tqol yo‘lbarsi”, “Diyonat”, “Yulduzli tunlar” singari asarlar misolida o‘zbek romanchiligida hayotiy voqelik, tarixiy mavzu, xarakter yaratish va psixologik tahlil imkoniyatlarining kengaygani ko‘rsatiladi. Muallif ayniqsa romanchilikning ijtimoiy-realistik va psixologik tasvir imkoniyatlari ortganiga e’tibor qaratadi.
Maqolada zamonaviy mavzu bilan bir qatorda tarixiy shaxs va tarixiy voqelikni badiiy talqin qilish, turli millat vakillari obrazlarini yaratish, xalq hayotidagi katta o‘zgarishlarni adabiyotda aks ettirish masalalari ham tahlil qilinadi. Shu bilan birga, ayrim romanlarda obrazlarning yetarlicha chuqur ishlanmagani, tasvirda yuzakilik, psixologik tahlilning sustligi, yangi mavzu va xarakterlarning kamligi kabi nuqsonlar tanqid qilinadi. Badiiy asar tilining ravonligi, tabiiyligi, individualligi ham nasr taraqqiyotining muhim mezonlaridan biri sifatida baholanadi.
Janriy jihatdan “Nasrimizning baland parvozi” panoramik-tahliliy adabiy obzor hisoblanadi. Chunki unda alohida bir asar yoki adib ijodigina emas, balki muayyan davrdagi o‘zbek nasrining umumiy manzarasi ko‘plab yozuvchilar va asarlar misolida yoritilib, asosiy taraqqiyot tendensiyalari umumlashtiriladi. Yutuqlar bilan bir qatorda kamchiliklarning ko‘rsatilishi va nasrning kelgusidagi vazifalariga munosabat bildirilishi maqolaning tanqidiy-analitik xususiyatini kuchaytirgan. Shu sababli ushbu obzor 1970-yillar o‘zbek nasri va romanchiligining adabiy-tarixiy holatini o‘rganishda muhim manba sifatida ahamiyat kasb etadi.