“Networks, Narratives and Literary Representation: Reflections on Julienne Hanson’s ‘Time and Space in Two Nineteenth Century Novels’ (1976)” (“Tarmoqlar, narrativlar va adabiy reprezentatsiya: Julienne Hansonning ‘XIX asrning ikki romanida vaqt va makon’ (1976) maqolasi haqida mulohazalar” / XIX as

Sam Griffiths tomonidan yozilgan mazkur maqolada adabiy obzorda (review article) Julienne Hansonning Time and Space in Two Nineteenth Century Novels (XIX asrning ikki romanida vaqt va makon) nomli klassik tadqiqoti tanqidiy qayta ko‘rib chiqiladi. Muallif Hansonning makon sintaksisi (space syntax), ijtimoiy makon va adabiy reprezentatsiya haqidagi nazariy qarashlarini zamonaviy adabiyotshunoslik hamda arxitektura nazariyasi nuqtai nazaridan baholaydi. Tadqiqot adabiy matn va ijtimoiy makon o‘rtasidagi munosabatni yangi metodologik yondashuvlar asosida izohlashi bilan ilmiy adabiy obzor (review article) xususiyatiga ega.

Adabiy obzorda (review article) Julienne Hansonning Time and Space in Two Nineteenth Century Novels maqolasidagi Jane Austenning Pride and Prejudice (G‘urur va xurofot) hamda Thomas Hardyning Jude the Obscure (Noma'lum Jude) romanlariga oid tahlillari tanqidiy baholanadi. Muallif Hansonning ushbu romanlarni “mexanik” va “organik” ijtimoiy makon modellari asosida talqin qilish usulini ko‘rib chiqib, romanlarning syujeti, qahramonlar harakati, vaqt va makon tasviri hamda ijtimoiy munosabatlar tizimini yangi nuqtai nazardan sharhlaydi.

Maqolada Émile Durkheim, Claude Lévi-Strauss, Bill Hillier, Franco Moretti, Sophia Psarra va boshqa olimlarning nazariyalari Hanson konsepsiyasi bilan qiyoslanadi. Xususan, ijtimoiy tarmoqlar (social networks), syujet tahlili (plot analysis), makon sintaksisi (space syntax) va narrativ struktura kabi zamonaviy metodlar yordamida Pride and Prejudice hamda Jude the Obscure romanlarining badiiy tuzilishi qayta talqin qilinadi. Muallif Hansonning ayrim xulosalarini qo‘llab-quvvatlashi bilan birga, ularning cheklangan jihatlarini ham asosli ravishda ko‘rsatib beradi.

Tadqiqot yakunida adabiy obzorda (review article) adabiy matnlarni o‘rganishda makon nazariyasi, ijtimoiy tarmoqlar tahlili va adabiyotshunoslik metodlarini o‘zaro uyg‘unlashtirish zarurligi ta’kidlanadi. Muallif bunday fanlararo yondashuv XIX asr ingliz romanlarining badiiy tuzilishi va ijtimoiy mazmunini chuqurroq anglash imkonini berishini xulosalaydi. Shu jihatdan mazkur maqola XIX asr ingliz romanlari va ularning tadqiqiga bag‘ishlangan ilmiy adabiy obzor (review article) sifatida adabiyotshunoslikdagi mavjud ilmiy qarashlarni umumlashtiruvchi va tanqidiy baholovchi muhim ilmiy manba hisoblanadi.