nasriy asarlar
Tanlangan
Umid va ishonchli
Annotatsiya
Isroil Mirzayevning “Umid va ishonch” nomli adabiy obzorida 1980-yillarning ikkinchi yarmida yaratilgan o‘zbek nasrining yetakchi namunalari keng qamrovda tahlil qilinadi. Muallif davr nasrida hayot haqiqatini badiiy aks ettirish, inson ruhiyati, fuqarolik pozitsiyasi, ijtimoiy adolat, vijdon, burch va ma’naviy qadriyatlar masalalarining yoritilishiga alohida e’tibor qaratadi. Adabiy obzorda yangi avlod yozuvchilarining ijodiy izlanishlari zamonaviy adabiy jarayon bilan bog‘liq holda umumlashtirilib, ularning o‘zbek nasri taraqqiyotidagi o‘rni ilmiy-estetik mezonlar asosida baholanadi.
Adabiy obzorda Murod Muhammad Do‘stning “Lolazor” romani, “Iste’fo” va “Galatepaga qaytish” qissalari, Erkin A’zamovning “Javob”, Xayriddin Sultonovning “Ajoyibning qushlari”, To‘g‘ay Murodning “Qushiq”, Asad Dilmurodovning “Tog‘lar, sukunat saqlamang”, Shukur Xolmirzayevning “Yashil Niva”, “Ustoz”, “Xumor”, Rajabboy Raupovning “Ona so‘z” hamda boshqa yozuvchilarning hikoya, qissa va romanlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif asarlarning syujeti, kompozitsiyasi, xarakter yaratish mahorati, psixologik tasvir, badiiy til va uslub xususiyatlarini baholab, ularning g‘oyaviy-badiiy qiymatini aniqlaydi.
Obzorda zamonaviy nasrning asosiy yutuqlari sifatida oddiy inson hayotining chuqur badiiy talqini, ruhiy tahlilning kuchaygani, ijtimoiy muammolarning dadil yoritilgani va xarakter yaratishdagi yangicha izlanishlar e’tirof etiladi. Shu bilan birga, ayrim asarlarda uchraydigan kompozitsion sustlik, xarakterlarning to‘liq individuallashtirilmagani, badiiy umumlashtirishning yetarli darajada chuqur emasligi hamda estetik ta’sirning sustligi tanqidiy ruhda ko‘rsatib beriladi. Muallif nasr taraqqiyoti hayot haqiqatini haqqoniy tasvirlash, inson ruhiyatini chuqur ochish va badiiy tafakkurni yuksaltirish bilan chambarchas bog‘liq ekanini ta’kidlaydi.
Adabiy obzor yakunida 1980-yillar o‘zbek nasrida yangi ijodiy bosqich yuzaga kelgani, yozuvchilar zamonaviy ijtimoiy-axloqiy muammolarni kengroq va teranroq badiiy talqin etishga intilayotgani xulosa qilinadi. Muallif nasrning kelgusi taraqqiyoti badiiy mahoratni takomillashtirish, xarakter yaratishda individuallikni kuchaytirish hamda hayotiy haqiqatni xolis va chuqur aks ettirish bilan bog‘liq ekanini qayd etadi. Mazkur adabiy obzor ko‘plab nasriy asarlarni tizimli ravishda umumlashtirishi, ularni qiyosiy tahlil qilishi va davr adabiy jarayonining asosiy rivojlanish tendensiyalarini yoritishi bilan adabiy obzor janrining muhim namunalaridan biri hisoblanadi.
Adabiy obzorda Murod Muhammad Do‘stning “Lolazor” romani, “Iste’fo” va “Galatepaga qaytish” qissalari, Erkin A’zamovning “Javob”, Xayriddin Sultonovning “Ajoyibning qushlari”, To‘g‘ay Murodning “Qushiq”, Asad Dilmurodovning “Tog‘lar, sukunat saqlamang”, Shukur Xolmirzayevning “Yashil Niva”, “Ustoz”, “Xumor”, Rajabboy Raupovning “Ona so‘z” hamda boshqa yozuvchilarning hikoya, qissa va romanlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif asarlarning syujeti, kompozitsiyasi, xarakter yaratish mahorati, psixologik tasvir, badiiy til va uslub xususiyatlarini baholab, ularning g‘oyaviy-badiiy qiymatini aniqlaydi.
Obzorda zamonaviy nasrning asosiy yutuqlari sifatida oddiy inson hayotining chuqur badiiy talqini, ruhiy tahlilning kuchaygani, ijtimoiy muammolarning dadil yoritilgani va xarakter yaratishdagi yangicha izlanishlar e’tirof etiladi. Shu bilan birga, ayrim asarlarda uchraydigan kompozitsion sustlik, xarakterlarning to‘liq individuallashtirilmagani, badiiy umumlashtirishning yetarli darajada chuqur emasligi hamda estetik ta’sirning sustligi tanqidiy ruhda ko‘rsatib beriladi. Muallif nasr taraqqiyoti hayot haqiqatini haqqoniy tasvirlash, inson ruhiyatini chuqur ochish va badiiy tafakkurni yuksaltirish bilan chambarchas bog‘liq ekanini ta’kidlaydi.
Adabiy obzor yakunida 1980-yillar o‘zbek nasrida yangi ijodiy bosqich yuzaga kelgani, yozuvchilar zamonaviy ijtimoiy-axloqiy muammolarni kengroq va teranroq badiiy talqin etishga intilayotgani xulosa qilinadi. Muallif nasrning kelgusi taraqqiyoti badiiy mahoratni takomillashtirish, xarakter yaratishda individuallikni kuchaytirish hamda hayotiy haqiqatni xolis va chuqur aks ettirish bilan bog‘liq ekanini qayd etadi. Mazkur adabiy obzor ko‘plab nasriy asarlarni tizimli ravishda umumlashtirishi, ularni qiyosiy tahlil qilishi va davr adabiy jarayonining asosiy rivojlanish tendensiyalarini yoritishi bilan adabiy obzor janrining muhim namunalaridan biri hisoblanadi.