Xos kalom xosiyati

Uzoq Jo‘raqulovning “Xos kalom xosiyati” nomli maqolasi 2012-yilda yaratilgan o‘zbek hikoyachiligi taraqqiyotini yoritishga bag‘ishlangan adabiy obzor hisoblanadi. Muallif yil davomida “Tafakkur”, “Jahon adabiyoti”, “Guliston”, “Yoshlik”, “Sharq yulduzi”, “O‘zbekiston adabiyoti va san’ati” kabi nufuzli nashrlarda e’lon qilingan hamda alohida to‘plamlarda chop etilgan hikoyalarni mavzu, poetika, uslub va badiiy tafakkur nuqtai nazaridan tizimli ravishda tahlil qiladi. Maqolada 2012-yil hikoyalarining metaforik (istioraviy), mistik, noan’anaviy va an’anaviy realistik yo‘nalishlari ajratilib, ularning badiiy xususiyatlari qiyosiy asosda yoritiladi. Xususan, Nurulloh Muhammad Raufxon, Ne’mat Arslon, Luqmon Bo‘rixon, Rahimjon Rahmat, Ulug‘bek Hamdam, Isajon Sulton, Xurshid Do‘stmuhammad, Nazar Eshonqul, Sobir O‘nar, Omon Muxtor, Abduqayum Yo‘ldoshev, Dilshod Nurullayev, Nosir Fozilov, Farhod Musajon, Ma’suma Ahmedova, Zulfiya Qurolboy qizi, To‘lqin Hayit, Qo‘chqor Norqobil va boshqa ijodkorlarning hikoyalari ilmiy mezonlar asosida baholanadi. Muallif hikoyalarda ramz va metaforaning kuchayishi, milliy va jahon adabiy an’analarining uyg‘unlashuvi, yangi badiiy uslublarning shakllanishi hamda zamonaviy inson ruhiyati va ijtimoiy muammolarning aks etishini adabiy jarayonning muhim belgisi sifatida ko‘rsatadi. Shu bilan birga, ayrim asarlarda g‘arbona falsafiy qarashlarga ortiqcha berilish, sun’iylik va milliy badiiy tafakkurdan uzoqlashish holatlari tanqidiy tahlil qilinadi. Maqola yakunida 2012-yil o‘zbek hikoyachiligi milliy nasrning boy an’analarini davom ettirgan holda, yangi poetik izlanishlar va badiiy tajribalar orqali taraqqiyotning yangi bosqichiga ko‘tarilgani ta’kidlanadi. Mazkur maqola 2012-yil o‘zbek hikoyachiligi adabiy jarayonini umumlashtirgan muhim adabiy obzor namunasi hisoblanadi.