She'riyat
Tanlangan
Yoshlar haqida o‘ylar
Annotatsiya
Umid Normatovning “Yoshlar haqida o‘ylar” maqolasi adabiy obzorda yosh ijodkorlar ijodiga bag‘ishlangan tematik adabiy obzor sifatida namoyon bo‘ladi. Maqolada yosh yozuvchi va shoirlarning ijodiy izlanishlari, ularning badiiy asarlarida aks etgan mavzu va muammolar, qahramon yaratish mahorati hamda adabiy jarayondagi o‘rni keng ko‘lamda yoritiladi. Muallif yoshlar ijodini alohida bir asar doirasida emas, balki bir necha ijodkor va ularning asarlarini qamrab olgan holda ko‘rib chiqadi.
Adabiy obzorda turli yosh ijodkorlarning asarlariga murojaat qilinadi. Ularning ijodiy izlanishlari, mavzu tanlashi, hayotiy voqelikni badiiy talqin qilishi va obraz yaratishdagi o‘ziga xos jihatlari haqida fikr yuritiladi. Muallif ayrim asarlarning mazmuni va badiiy xususiyatlarini ochib berish uchun ulardan namunalar keltiradi hamda ijodkorlarning yutuqlariga baho beradi.
Adabiy obzorda yosh ijodkorlarning asarlari bir-biridan ajratilgan holda emas, balki umumiy adabiy jarayon bilan bog‘liq ravishda tahlil qilinadi. Ayrim ijodkorlarning hikoya, qissa va boshqa janrlardagi asarlari ko‘rib chiqilib, ulardagi qahramonlar, voqealar va badiiy tasvir vositalariga e’tibor qaratiladi. Shu orqali yosh ijodkorlarning adabiyotga olib kirayotgan yangicha qarashlari va ijodiy izlanishlari ko‘rsatiladi.
Maqolaning muhim jihatlaridan biri tahlil va baholashning uyg‘unligidir. Muallif yosh ijodkorlarning asarlarini shunchaki sanab o‘tmay, ularning badiiy saviyasi, obraz yaratishdagi mahorati, hayotiy materialdan foydalanish usuli va ijodiy imkoniyatlari haqida tanqidiy fikr bildiradi. Ayrim asarlardagi muvaffaqiyatli jihatlar bilan bir qatorda, ijodiy kamchiliklar va yechimini kutayotgan masalalar ham qayd etiladi.
Adabiy obzorda yosh ijodkorlar faoliyati orqali davr adabiyotidagi ayrim tendensiyalarni aniqlashga intilish mavjud. Alohida asarlar tahlilidan kelib chiqib, yoshlar ijodining umumiy xususiyatlari, ularning adabiy jarayondagi o‘rni va istiqbollari haqida fikr yuritiladi. Bu esa maqolada xususiy tahlildan umumlashtirishga tomon harakat mavjudligini ko‘rsatadi.
Maqolaning keyingi qismlarida ham yosh ijodkorlarning turli asarlari tahlili davom ettirilib, ularning badiiy izlanishlari o‘zaro bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. Muallif yoshlar ijodidagi mavzu, xarakter va badiiy ifoda masalalariga qayta-qayta murojaat qilib, ularning adabiy jarayondagi o‘ziga xosligini ochishga harakat qiladi.
Shunday qilib, Umid Normatovning “Yoshlar haqida o‘ylar” maqolasini yosh ijodkorlar ijodiga bag‘ishlangan tematik adabiy obzor sifatida baholash mumkin. Adabiy obzorda bir guruh ijodkorlar va ularning asarlarini yagona mavzu doirasida qamrab olish, asarlarni tahlil qilish va baholash, ijodiy izlanishlarni o‘zaro bog‘lash hamda ular asosida umumiy xulosalar chiqarish kabi obzorlilik belgilari namoyon bo‘ladi. Shu jihatdan mazkur maqola o‘zbek adabiyotida yosh ijodkorlar ijodining obzori sifatida dissertatsiyada foydalanish uchun muhim manba bo‘la oladi.
Adabiy obzorda turli yosh ijodkorlarning asarlariga murojaat qilinadi. Ularning ijodiy izlanishlari, mavzu tanlashi, hayotiy voqelikni badiiy talqin qilishi va obraz yaratishdagi o‘ziga xos jihatlari haqida fikr yuritiladi. Muallif ayrim asarlarning mazmuni va badiiy xususiyatlarini ochib berish uchun ulardan namunalar keltiradi hamda ijodkorlarning yutuqlariga baho beradi.
Adabiy obzorda yosh ijodkorlarning asarlari bir-biridan ajratilgan holda emas, balki umumiy adabiy jarayon bilan bog‘liq ravishda tahlil qilinadi. Ayrim ijodkorlarning hikoya, qissa va boshqa janrlardagi asarlari ko‘rib chiqilib, ulardagi qahramonlar, voqealar va badiiy tasvir vositalariga e’tibor qaratiladi. Shu orqali yosh ijodkorlarning adabiyotga olib kirayotgan yangicha qarashlari va ijodiy izlanishlari ko‘rsatiladi.
Maqolaning muhim jihatlaridan biri tahlil va baholashning uyg‘unligidir. Muallif yosh ijodkorlarning asarlarini shunchaki sanab o‘tmay, ularning badiiy saviyasi, obraz yaratishdagi mahorati, hayotiy materialdan foydalanish usuli va ijodiy imkoniyatlari haqida tanqidiy fikr bildiradi. Ayrim asarlardagi muvaffaqiyatli jihatlar bilan bir qatorda, ijodiy kamchiliklar va yechimini kutayotgan masalalar ham qayd etiladi.
Adabiy obzorda yosh ijodkorlar faoliyati orqali davr adabiyotidagi ayrim tendensiyalarni aniqlashga intilish mavjud. Alohida asarlar tahlilidan kelib chiqib, yoshlar ijodining umumiy xususiyatlari, ularning adabiy jarayondagi o‘rni va istiqbollari haqida fikr yuritiladi. Bu esa maqolada xususiy tahlildan umumlashtirishga tomon harakat mavjudligini ko‘rsatadi.
Maqolaning keyingi qismlarida ham yosh ijodkorlarning turli asarlari tahlili davom ettirilib, ularning badiiy izlanishlari o‘zaro bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. Muallif yoshlar ijodidagi mavzu, xarakter va badiiy ifoda masalalariga qayta-qayta murojaat qilib, ularning adabiy jarayondagi o‘ziga xosligini ochishga harakat qiladi.
Shunday qilib, Umid Normatovning “Yoshlar haqida o‘ylar” maqolasini yosh ijodkorlar ijodiga bag‘ishlangan tematik adabiy obzor sifatida baholash mumkin. Adabiy obzorda bir guruh ijodkorlar va ularning asarlarini yagona mavzu doirasida qamrab olish, asarlarni tahlil qilish va baholash, ijodiy izlanishlarni o‘zaro bog‘lash hamda ular asosida umumiy xulosalar chiqarish kabi obzorlilik belgilari namoyon bo‘ladi. Shu jihatdan mazkur maqola o‘zbek adabiyotida yosh ijodkorlar ijodining obzori sifatida dissertatsiyada foydalanish uchun muhim manba bo‘la oladi.