She'riyat Tanlangan

Ketganlar yodi bu...

Muallif: Yashar Qosimov 1992 yil 10 bet 3 marta ko'rilgan 2 marta yuklab olingan

Annotatsiya

Yashar Qosimning “Ketganlar edi bu...” nomli adabiy obzori 1960-yillar o‘zbek she’riyatining poetik taraqqiyoti, yangi badiiy tafakkurning shakllanishi hamda davr shoirlarining estetik izlanishlarini yoritishga bag‘ishlangan. Adabiy obzorda 60-yillar she’riyatida yuz bergan badiiy yangilanishlar, lirik qahramon talqini, obrazlar tizimi va poetik ifoda vositalaridagi o‘zgarishlar ilmiy-estetik mezonlar asosida tahlil qilinadi. Muallif ushbu davr she’riyatining o‘zbek adabiyoti taraqqiyotidagi o‘rnini umumlashtirib baholaydi.

Adabiy obzorda Abdulla Oripov, Erkin Vohidov, Rauf Parfi, Shavkat Rahmon, Usmon Azim, Muhammad Solih, Xurshid Davron hamda 1960-yillarda adabiyot maydoniga kirib kelgan yangi avlod shoirlarining she’rlari poetik tahlil qilinadi. Muallif ularning ijodida inson ruhiyati, erkinlik g‘oyasi, milliy o‘zlikni anglash, Vatan, tarixiy xotira, ma’naviy qadriyatlar va zamonaviy tafakkurning badiiy ifodasini qiyosiy yondashuv asosida yoritadi. Ayniqsa Abdulla Oripov she’riyatining yangi poetik tafakkur shakllanishidagi o‘rni alohida baholanadi.

Adabiy obzorda she’rlarning poetik qurilishi, ramziy obrazlar, metaforik tafakkur, falsafiy mushohada, lirik qahramon xarakteri, badiiy til va uslub xususiyatlari asosiy tahlil mezonlari sifatida qo‘llaniladi. Muallif yangi poetik tafakkur namunalarini yuqori baholash bilan birga, ayrim she’rlarda uchraydigan obrazlarning sun’iyligi, fikrning haddan tashqari murakkablashtirilishi hamda badiiy umumlashtirishdagi ayrim kamchiliklarga ham tanqidiy munosabat bildiradi.

Muallif 1960-yillar she’riyati o‘zbek adabiyotida yangi estetik bosqichni boshlab berganini, bu davr shoirlari milliy she’riyatga yangicha poetik tafakkur, falsafiy mushohada va erkin badiiy ifoda olib kirganini ta’kidlaydi. Adabiy obzorda shoirlarning individual uslubi, poetik mahorati va ijodiy izlanishlari qiyosiy tahlil qilinib, davr she’riyatining rivojlanish yo‘nalishlari yuzasidan umumlashgan ilmiy xulosalar beriladi.

Adabiy obzorning ilmiy ahamiyati shundaki, unda 1960-yillar o‘zbek she’riyatining poetik xususiyatlari bir necha shoirlar ijodi misolida tahlil qilinib, davr she’riyatining badiiy-estetik tamoyillari yuzasidan umumlashtirilgan xulosalar chiqariladi. Ushbu asarda adabiy obzor va adabiy-tanqidiy maqola xususiyatlari uyg‘unlashgan bo‘lsa-da, unda davr she’riyati qiyosiy tahlil qilingani sababli u obzor elementlariga ega adabiy-tanqidiy tadqiqot sifatida e’tiborga loyiqdir.