She'riyat
Tanlangan
Sharq va g`arb yo'llarida
Annotatsiya
Ibrohim G‘afurovning “G‘arb va Sharq yo‘llarida” nomli maqolasi zamonaviy o‘zbek she’riyatida xalqaro mavzu, Sharq va G‘arb xalqlari o‘rtasidagi ma’naviy-madaniy aloqalar, tinchlik, insonparvarlik va umuminsoniy qadriyatlarning badiiy talqinini yoritishga bag‘ishlangan adabiy obzordir. Muallif 1980-yillar o‘zbek she’riyatida xalqaro ruhning kuchayishi, shoirlarning dunyo xalqlari hayoti va taqdiri haqidagi estetik qarashlari hamda zamonaviy she’riyatning g‘oyaviy-badiiy yo‘nalishlarini keng qamrovda tahlil qiladi.
Obzorda Abdulla Oripov, Erkin Vohidov, Omon Matjon, G‘afur G‘ulom, Oybek, Shayxzoda, Usmon Nosir va boshqa shoirlarning xalqaro mavzuda yaratilgan she’rlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning asarlarida Sharq va G‘arb madaniyatlari o‘rtasidagi mushtaraklik, insoniyat taqdiri, tinchlik va do‘stlik g‘oyalari, tarixiy xotira, milliy o‘zlik va umuminsoniy qadriyatlarning badiiy ifodasini chuqur tahlil qiladi. Har bir shoirning poetik uslubi, obrazlar tizimi, ramziy-falsafiy tafakkuri va xalqaro mavzuni yoritishdagi individual yondashuvi aniq she’riy misollar orqali yoritiladi.
Maqolada Abdulla Oripovning xorij safarlari taassurotlari asosida yaratilgan she’rlari, Erkin Vohidovning inson erkinligi va adolat g‘oyalarini ifodalovchi asarlari, Omon Matjonning xalqaro muloqot va madaniy yaqinlashuv ruhidagi she’rlari hamda Oybek va Shayxzodaning Sharq va G‘arb tamaddunlari o‘rtasidagi tarixiy hamkorlikni aks ettiruvchi poetik qarashlari tahlil qilinadi. Muallif xalqaro mavzu o‘zbek she’riyatida oddiy publitsistik bayon emas, balki teran falsafiy mushohada, milliy tafakkur va yuksak badiiy mahorat orqali namoyon bo‘lishini asoslaydi.
Obzorda zamonaviy she’riyatning muhim estetik tamoyillari – obraz va ramzlarning yangilanishi, poetik tafakkurning chuqurlashuvi, milliy va umuminsoniy qadriyatlarning uyg‘unligi, tarixiy xotira va zamonaviy voqelikning badiiy sintezi masalalari alohida e’tibor markazida turadi. Muallif xalqaro mavzudagi ayrim she’rlarda uchraydigan yuzaki publitsistik ruh, umumiy fikrlarga berilish yoki badiiy umumlashtirishdagi sustliklarni ham tanqidiy baholab, chinakam she’riyatning mezoni badiiy mukammallik va falsafiy teranlik ekanligini ta’kidlaydi.
Maqolaning muhim jihati shundaki, unda alohida bir shoir yoki she’riy to‘plam emas, balki xalqaro mavzuda ijod qilgan bir guruh shoirlarning asarlari yagona adabiy jarayon doirasida umumlashtirib tahlil qilinadi. Muallif turli poetik qarashlarni o‘zaro qiyoslash orqali o‘zbek she’riyatida xalqaro mavzuning badiiy taraqqiyoti, estetik izlanishlari va rivojlanish tendensiyalarini belgilaydi. Shu jihatdan maqola mavzuli (tematik) she’riyat obzori sifatida zamonaviy o‘zbek adabiyotining muhim yo‘nalishlaridan birini yorituvchi ilmiy manba hisoblanadi.
Mazkur adabiy obzor 1980-yillar o‘zbek adabiy tanqidchiligida xalqaro mavzudagi she’riyatni kompleks tahlil qilgan muhim namunadir. Unda turli shoirlarning she’rlari qiyosiy tahlil qilinib, ularning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari, poetik mahorati va zamonaviy she’riyat taraqqiyotidagi o‘rni yuzasidan ilmiy umumlashmalar beriladi. Shu sababli maqola “O‘zbek adabiyotida adabiy obzor janri” mavzusini tadqiq etishda, xususan she’riyatga bag‘ishlangan mavzuli adabiy obzorlarning rivojlanishini o‘rganishda muhim nazariy va amaliy manbalardan biri hisoblanadi.
Obzorda Abdulla Oripov, Erkin Vohidov, Omon Matjon, G‘afur G‘ulom, Oybek, Shayxzoda, Usmon Nosir va boshqa shoirlarning xalqaro mavzuda yaratilgan she’rlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning asarlarida Sharq va G‘arb madaniyatlari o‘rtasidagi mushtaraklik, insoniyat taqdiri, tinchlik va do‘stlik g‘oyalari, tarixiy xotira, milliy o‘zlik va umuminsoniy qadriyatlarning badiiy ifodasini chuqur tahlil qiladi. Har bir shoirning poetik uslubi, obrazlar tizimi, ramziy-falsafiy tafakkuri va xalqaro mavzuni yoritishdagi individual yondashuvi aniq she’riy misollar orqali yoritiladi.
Maqolada Abdulla Oripovning xorij safarlari taassurotlari asosida yaratilgan she’rlari, Erkin Vohidovning inson erkinligi va adolat g‘oyalarini ifodalovchi asarlari, Omon Matjonning xalqaro muloqot va madaniy yaqinlashuv ruhidagi she’rlari hamda Oybek va Shayxzodaning Sharq va G‘arb tamaddunlari o‘rtasidagi tarixiy hamkorlikni aks ettiruvchi poetik qarashlari tahlil qilinadi. Muallif xalqaro mavzu o‘zbek she’riyatida oddiy publitsistik bayon emas, balki teran falsafiy mushohada, milliy tafakkur va yuksak badiiy mahorat orqali namoyon bo‘lishini asoslaydi.
Obzorda zamonaviy she’riyatning muhim estetik tamoyillari – obraz va ramzlarning yangilanishi, poetik tafakkurning chuqurlashuvi, milliy va umuminsoniy qadriyatlarning uyg‘unligi, tarixiy xotira va zamonaviy voqelikning badiiy sintezi masalalari alohida e’tibor markazida turadi. Muallif xalqaro mavzudagi ayrim she’rlarda uchraydigan yuzaki publitsistik ruh, umumiy fikrlarga berilish yoki badiiy umumlashtirishdagi sustliklarni ham tanqidiy baholab, chinakam she’riyatning mezoni badiiy mukammallik va falsafiy teranlik ekanligini ta’kidlaydi.
Maqolaning muhim jihati shundaki, unda alohida bir shoir yoki she’riy to‘plam emas, balki xalqaro mavzuda ijod qilgan bir guruh shoirlarning asarlari yagona adabiy jarayon doirasida umumlashtirib tahlil qilinadi. Muallif turli poetik qarashlarni o‘zaro qiyoslash orqali o‘zbek she’riyatida xalqaro mavzuning badiiy taraqqiyoti, estetik izlanishlari va rivojlanish tendensiyalarini belgilaydi. Shu jihatdan maqola mavzuli (tematik) she’riyat obzori sifatida zamonaviy o‘zbek adabiyotining muhim yo‘nalishlaridan birini yorituvchi ilmiy manba hisoblanadi.
Mazkur adabiy obzor 1980-yillar o‘zbek adabiy tanqidchiligida xalqaro mavzudagi she’riyatni kompleks tahlil qilgan muhim namunadir. Unda turli shoirlarning she’rlari qiyosiy tahlil qilinib, ularning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari, poetik mahorati va zamonaviy she’riyat taraqqiyotidagi o‘rni yuzasidan ilmiy umumlashmalar beriladi. Shu sababli maqola “O‘zbek adabiyotida adabiy obzor janri” mavzusini tadqiq etishda, xususan she’riyatga bag‘ishlangan mavzuli adabiy obzorlarning rivojlanishini o‘rganishda muhim nazariy va amaliy manbalardan biri hisoblanadi.