She'riyat
Tanlangan
She`riyat haqida o`ylayapman
Annotatsiya
Gulchehra Nurullayevaning “She’riyat haqida o‘ylayapman” maqolasida o‘zbek she’riyatining muayyan davrdagi holati, uning badiiy-estetik yutuqlari va ijodiy muammolari tanqidiy-tahliliy ruhda yoritilgan. Muallif she’riyatning asosiy vazifasini inson qalbi va hayotning murakkab qatlamlarini ochish, hali aytilmagan fikr va tuyg‘ularni badiiy kashf etish bilan bog‘laydi. Shu nuqtai nazardan she’rdagi hayotiylik, samimiylik, fikr teranligi va badiiy ta’sirchanlik masalalariga alohida e’tibor qaratadi.
Maqolada zamonaviy o‘zbek she’riyatining yutuqlari Omon Matjon, Abdulla Oripov, Erkin Vohidov, Halima Xudoyberdiyeva kabi shoirlar ijodi misolida baholanadi. Ayrim she’riy namunalar tahlili orqali chinakam she’r kitobxonni o‘ylashga, hayot va tarixga yangicha nazar bilan qarashga undashi kerakligi asoslanadi. Shu bilan birga, muallif o‘zbek she’riyatining boshqa xalqlar adabiy muhitiga chiqishi, asarlarning sifatli tarjima qilinishi va iste’dodli shoirlarning kengroq miqyosda tanitilishi zarurligini muhim muammo sifatida ko‘rsatadi.
Obzorda adabiy jarayonning kamchiliklari ham tanqidiy ko‘rib chiqiladi. Xususan, badiiy jihatdan zaif asarlarning nashr etilishi, muharrir va tanqidchilarning mas’uliyati, iste’dodga yetarlicha e’tibor berilmasligi, ayrim yaxshi asarlarning esa munosib baholanmay qolishi masalalari ko‘tariladi. Muallif adabiy tanqidning faol va xolis bo‘lishi, kamchiliklarga o‘z vaqtida munosabat bildirish orqali she’riyat taraqqiyotiga ta’sir ko‘rsatishi lozimligini ta’kidlaydi.
Janriy jihatdan maqolani muammoli-tahliliy adabiy obzor sifatida baholash mumkin. Unda birgina shoir yoki asar emas, balki muayyan davr she’riyatiga xos umumiy tendensiyalar, bir qator ijodkorlar faoliyati, tarjima, nashr va adabiy tanqid bilan bog‘liq masalalar bir butun adabiy jarayon doirasida umumlashtiriladi. Shu jihatdan “She’riyat haqida o‘ylayapman” maqolasi 1980-yillar boshidagi o‘zbek she’riyatining badiiy-estetik holati va dolzarb muammolarini o‘rganishda ahamiyatli adabiy-tanqidiy manba hisoblanadi.
Maqolada zamonaviy o‘zbek she’riyatining yutuqlari Omon Matjon, Abdulla Oripov, Erkin Vohidov, Halima Xudoyberdiyeva kabi shoirlar ijodi misolida baholanadi. Ayrim she’riy namunalar tahlili orqali chinakam she’r kitobxonni o‘ylashga, hayot va tarixga yangicha nazar bilan qarashga undashi kerakligi asoslanadi. Shu bilan birga, muallif o‘zbek she’riyatining boshqa xalqlar adabiy muhitiga chiqishi, asarlarning sifatli tarjima qilinishi va iste’dodli shoirlarning kengroq miqyosda tanitilishi zarurligini muhim muammo sifatida ko‘rsatadi.
Obzorda adabiy jarayonning kamchiliklari ham tanqidiy ko‘rib chiqiladi. Xususan, badiiy jihatdan zaif asarlarning nashr etilishi, muharrir va tanqidchilarning mas’uliyati, iste’dodga yetarlicha e’tibor berilmasligi, ayrim yaxshi asarlarning esa munosib baholanmay qolishi masalalari ko‘tariladi. Muallif adabiy tanqidning faol va xolis bo‘lishi, kamchiliklarga o‘z vaqtida munosabat bildirish orqali she’riyat taraqqiyotiga ta’sir ko‘rsatishi lozimligini ta’kidlaydi.
Janriy jihatdan maqolani muammoli-tahliliy adabiy obzor sifatida baholash mumkin. Unda birgina shoir yoki asar emas, balki muayyan davr she’riyatiga xos umumiy tendensiyalar, bir qator ijodkorlar faoliyati, tarjima, nashr va adabiy tanqid bilan bog‘liq masalalar bir butun adabiy jarayon doirasida umumlashtiriladi. Shu jihatdan “She’riyat haqida o‘ylayapman” maqolasi 1980-yillar boshidagi o‘zbek she’riyatining badiiy-estetik holati va dolzarb muammolarini o‘rganishda ahamiyatli adabiy-tanqidiy manba hisoblanadi.