She'riyat
Tanlangan
Yangi tuyg`u tadriji
Annotatsiya
Musurmon Namozning “Yangi tuyg‘u tadriji” nomli adabiy obzori 1970-yillarning ikkinchi yarmi va 1980-yillar boshida shakllangan yangi avlod o‘zbek she’riyatining g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari, poetik tafakkuridagi yangilanishlar hamda davr she’riyatining rivojlanish tendensiyalarini yoritishga bag‘ishlangan. Adabiy obzorda yangi avlod shoirlarining ijodiy izlanishlari qiyosiy tahlil qilinib, ularning she’riyatga olib kirgan yangi badiiy tafakkuri, inson ruhiyatini tasvirlash usullari va estetik qarashlari ilmiy-nazariy mezonlar asosida baholanadi.
Adabiy obzorda Usmon Azim, Muhammad Solih, Xurshid Davron, Shavkat Rahmon, Azim Suyun, Faxriyor, Abduvali Qutbiddin va boshqa yangi avlod shoirlarining she’rlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning ijodida insonning ichki kechinmalari, ruhiy iztiroblar, erkinlik tuyg‘usi, milliy o‘zlikni anglash, Vatan, muhabbat, ma’naviy qadriyatlar va zamonaviy hayot muammolarining badiiy ifodalanishiga alohida e’tibor qaratadi. Shu bilan birga, yangi she’riyatning an’anaviy poetikadan farqlanuvchi badiiy izlanishlari va obrazlar tizimidagi yangiliklar ham atroflicha yoritiladi.
Adabiy obzorda she’rlarning poetik qurilishi, obrazlar tizimi, ramziy ifoda, metaforik tafakkur, falsafiy mushohada, lirik qahramon xarakteri, til va uslub xususiyatlari asosiy tahlil mezonlari sifatida qo‘llaniladi. Muallif yangi avlod shoirlarining inson ruhiyatini chuqur va tabiiy tasvirlashga intilishini zamonaviy o‘zbek she’riyatining muhim yutug‘i sifatida baholaydi. Shu bilan birga, ayrim she’rlarda uchraydigan mavhumlik, sun’iy murakkablik, obrazlarning haddan tashqari shartliligi va fikrning yetarli darajada badiiy umumlashtirilmaganligi kabi kamchiliklarga ham tanqidiy munosabat bildiradi.
Muallif yangi avlod she’riyatining taraqqiyoti inson ruhiy olamini teran anglash, badiiy tafakkurni yangilash va milliy poetik an’analarni zamonaviy estetik qarashlar bilan uyg‘unlashtirish orqali yuzaga kelganini ta’kidlaydi. Adabiy obzorda shoirlarning individual uslubi, poetik mahorati va ijodiy izlanishlari o‘zaro taqqoslanib, yangi o‘zbek she’riyatining rivojlanish yo‘nalishlari hamda poetik xususiyatlari yuzasidan muhim ilmiy umumlashmalar beriladi.
Adabiy obzorning ilmiy ahamiyati shundaki, unda alohida bir shoir emas, balki 1970–1980-yillarda shakllangan yangi avlod o‘zbek shoirlarining ijodi yagona adabiy jarayon doirasida qiyosiy va umumlashtiruvchi usulda tahlil qilinadi. Muallif turli shoirlarning poetik qarashlari, badiiy uslubi va estetik izlanishlarini o‘zaro taqqoslab, yangi o‘zbek she’riyatining taraqqiyot tendensiyalari hamda poetik mezonlari yuzasidan ilmiy xulosalar chiqaradi. Keng qamrovli qiyosiy tahlil va adabiy jarayonni yaxlit baholash ushbu adabiy obzorning janriy xususiyatini yaqqol namoyon etadi.
Mazkur adabiy obzor 1970–1980-yillar o‘zbek she’riyatida yuz bergan poetik yangilanishlar va yangi avlod shoirlarining ijodiy izlanishlarini yorituvchi muhim adabiy-tanqidiy manbalardan biridir. Unda davr she’riyatining g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari, yangi poetik tafakkur shakllanishi va shoirlarning badiiy mahorati yuzasidan umumlashgan ilmiy xulosalar berilgan. Shu sababli ushbu adabiy obzor “O‘zbek adabiyotida adabiy obzor janri” mavzusini tadqiq etishda she’riyatga bag‘ishlangan adabiy obzorlarning muhim namunalaridan biri sifatida nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.
Adabiy obzorda Usmon Azim, Muhammad Solih, Xurshid Davron, Shavkat Rahmon, Azim Suyun, Faxriyor, Abduvali Qutbiddin va boshqa yangi avlod shoirlarining she’rlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning ijodida insonning ichki kechinmalari, ruhiy iztiroblar, erkinlik tuyg‘usi, milliy o‘zlikni anglash, Vatan, muhabbat, ma’naviy qadriyatlar va zamonaviy hayot muammolarining badiiy ifodalanishiga alohida e’tibor qaratadi. Shu bilan birga, yangi she’riyatning an’anaviy poetikadan farqlanuvchi badiiy izlanishlari va obrazlar tizimidagi yangiliklar ham atroflicha yoritiladi.
Adabiy obzorda she’rlarning poetik qurilishi, obrazlar tizimi, ramziy ifoda, metaforik tafakkur, falsafiy mushohada, lirik qahramon xarakteri, til va uslub xususiyatlari asosiy tahlil mezonlari sifatida qo‘llaniladi. Muallif yangi avlod shoirlarining inson ruhiyatini chuqur va tabiiy tasvirlashga intilishini zamonaviy o‘zbek she’riyatining muhim yutug‘i sifatida baholaydi. Shu bilan birga, ayrim she’rlarda uchraydigan mavhumlik, sun’iy murakkablik, obrazlarning haddan tashqari shartliligi va fikrning yetarli darajada badiiy umumlashtirilmaganligi kabi kamchiliklarga ham tanqidiy munosabat bildiradi.
Muallif yangi avlod she’riyatining taraqqiyoti inson ruhiy olamini teran anglash, badiiy tafakkurni yangilash va milliy poetik an’analarni zamonaviy estetik qarashlar bilan uyg‘unlashtirish orqali yuzaga kelganini ta’kidlaydi. Adabiy obzorda shoirlarning individual uslubi, poetik mahorati va ijodiy izlanishlari o‘zaro taqqoslanib, yangi o‘zbek she’riyatining rivojlanish yo‘nalishlari hamda poetik xususiyatlari yuzasidan muhim ilmiy umumlashmalar beriladi.
Adabiy obzorning ilmiy ahamiyati shundaki, unda alohida bir shoir emas, balki 1970–1980-yillarda shakllangan yangi avlod o‘zbek shoirlarining ijodi yagona adabiy jarayon doirasida qiyosiy va umumlashtiruvchi usulda tahlil qilinadi. Muallif turli shoirlarning poetik qarashlari, badiiy uslubi va estetik izlanishlarini o‘zaro taqqoslab, yangi o‘zbek she’riyatining taraqqiyot tendensiyalari hamda poetik mezonlari yuzasidan ilmiy xulosalar chiqaradi. Keng qamrovli qiyosiy tahlil va adabiy jarayonni yaxlit baholash ushbu adabiy obzorning janriy xususiyatini yaqqol namoyon etadi.
Mazkur adabiy obzor 1970–1980-yillar o‘zbek she’riyatida yuz bergan poetik yangilanishlar va yangi avlod shoirlarining ijodiy izlanishlarini yorituvchi muhim adabiy-tanqidiy manbalardan biridir. Unda davr she’riyatining g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari, yangi poetik tafakkur shakllanishi va shoirlarning badiiy mahorati yuzasidan umumlashgan ilmiy xulosalar berilgan. Shu sababli ushbu adabiy obzor “O‘zbek adabiyotida adabiy obzor janri” mavzusini tadqiq etishda she’riyatga bag‘ishlangan adabiy obzorlarning muhim namunalaridan biri sifatida nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.