She'riyat
Tanlangan
Zamonaviy she`riyatda lirik fojelik
Annotatsiya
Nargis Mamatqulovaning “Zamonaviy she’riyatda lirik fojealik” nomli adabiy obzori zamonaviy o‘zbek she’riyatida lirik fojealikning badiiy talqini, uning poetik xususiyatlari hamda inson ruhiy olamining she’riy ifoda vositalari orqali yoritilishiga bag‘ishlangan. Adabiy obzorda mustaqillik davri she’riyatida shakllangan yangi estetik qarashlar, lirik qahramon ruhiyati va fojeaviy kechinmalarning badiiy ifodalanish usullari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif zamonaviy she’riyat taraqqiyotini lirik tafakkurning yangilanishi va inson ichki olamiga chuqur kirib borish jarayoni bilan bog‘liq holda baholaydi.
Adabiy obzorda Abdulla Oripov, Erkin Vohidov, Omon Matjon, Faxriyor, Ikrom Otamurod va boshqa zamonaviy o‘zbek shoirlarining she’rlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning ijodida insonning ruhiy iztiroblari, hayot va o‘lim, ezgulik va yovuzlik, Vatan, muhabbat, yolg‘izlik, tarixiy xotira hamda ma’naviy qadriyatlarning poetik talqiniga alohida e’tibor qaratadi. Turli shoirlarning lirik qahramon yaratishdagi o‘ziga xos uslubi va badiiy tafakkuri o‘zaro taqqoslanadi.
Adabiy obzorda she’rlarning poetik qurilishi, obrazlar tizimi, ramziy ifoda, metaforik tafakkur, falsafiy mushohada, badiiy detal, ritm va uslub xususiyatlari asosiy tahlil mezonlari sifatida qo‘llaniladi. Muallif zamonaviy o‘zbek she’riyatida lirik fojealik inson qalbidagi murakkab ruhiy kechinmalarni ochib beruvchi muhim estetik hodisa ekanini asoslaydi. Shu bilan birga, ayrim she’rlarda uchraydigan sun’iy murakkablik, obrazlarning mavhumligi va hissiy ta’sirchanlikning sustlashuvi kabi jihatlarga ham tanqidiy munosabat bildiradi.
Muallif zamonaviy o‘zbek she’riyatining taraqqiyoti milliy poetik an’analarni zamonaviy estetik tafakkur bilan uyg‘unlashtirish, inson ruhiyatini teran badiiy mushohada orqali ifodalash hamda lirik qahramonning ichki dunyosini chuqur ochib berish bilan bog‘liq ekanini ta’kidlaydi. Adabiy obzorda shoirlarning individual poetik uslubi, badiiy mahorati va ijodiy izlanishlari qiyosiy baholanib, zamonaviy o‘zbek she’riyatining rivojlanish yo‘nalishlari yuzasidan umumlashgan ilmiy xulosalar chiqariladi.
Adabiy obzorning ilmiy ahamiyati shundaki, unda alohida bir shoir emas, balki zamonaviy o‘zbek she’riyatining bir necha vakillari ijodi yagona estetik muammo — lirik fojealik hodisasi doirasida qiyosiy va umumlashtiruvchi usulda tahlil qilinadi. Muallif turli shoirlarning poetik qarashlari va badiiy uslublarini taqqoslab, zamonaviy o‘zbek she’riyatining estetik rivojlanish tamoyillari hamda lirik tafakkurdagi yangilanishlar yuzasidan asosli ilmiy xulosalar chiqaradi.
Mazkur adabiy obzor XXI asr boshidagi o‘zbek she’riyatida lirik fojealikning badiiy talqini va poetik taraqqiyotini yorituvchi muhim adabiy-tanqidiy manbalardan biridir. Unda zamonaviy she’riyatning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari, turli shoirlarning ijodiy izlanishlari hamda poetik tafakkurning rivojlanish tendensiyalari yuzasidan umumlashgan ilmiy xulosalar berilgan. Shu sababli ushbu adabiy obzor “O‘zbek adabiyotida adabiy obzor janri” mavzusini tadqiq etishda she’riyatga bag‘ishlangan mavzuviy adabiy obzor namunalaridan biri sifatida muhim nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.
Adabiy obzorda Abdulla Oripov, Erkin Vohidov, Omon Matjon, Faxriyor, Ikrom Otamurod va boshqa zamonaviy o‘zbek shoirlarining she’rlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning ijodida insonning ruhiy iztiroblari, hayot va o‘lim, ezgulik va yovuzlik, Vatan, muhabbat, yolg‘izlik, tarixiy xotira hamda ma’naviy qadriyatlarning poetik talqiniga alohida e’tibor qaratadi. Turli shoirlarning lirik qahramon yaratishdagi o‘ziga xos uslubi va badiiy tafakkuri o‘zaro taqqoslanadi.
Adabiy obzorda she’rlarning poetik qurilishi, obrazlar tizimi, ramziy ifoda, metaforik tafakkur, falsafiy mushohada, badiiy detal, ritm va uslub xususiyatlari asosiy tahlil mezonlari sifatida qo‘llaniladi. Muallif zamonaviy o‘zbek she’riyatida lirik fojealik inson qalbidagi murakkab ruhiy kechinmalarni ochib beruvchi muhim estetik hodisa ekanini asoslaydi. Shu bilan birga, ayrim she’rlarda uchraydigan sun’iy murakkablik, obrazlarning mavhumligi va hissiy ta’sirchanlikning sustlashuvi kabi jihatlarga ham tanqidiy munosabat bildiradi.
Muallif zamonaviy o‘zbek she’riyatining taraqqiyoti milliy poetik an’analarni zamonaviy estetik tafakkur bilan uyg‘unlashtirish, inson ruhiyatini teran badiiy mushohada orqali ifodalash hamda lirik qahramonning ichki dunyosini chuqur ochib berish bilan bog‘liq ekanini ta’kidlaydi. Adabiy obzorda shoirlarning individual poetik uslubi, badiiy mahorati va ijodiy izlanishlari qiyosiy baholanib, zamonaviy o‘zbek she’riyatining rivojlanish yo‘nalishlari yuzasidan umumlashgan ilmiy xulosalar chiqariladi.
Adabiy obzorning ilmiy ahamiyati shundaki, unda alohida bir shoir emas, balki zamonaviy o‘zbek she’riyatining bir necha vakillari ijodi yagona estetik muammo — lirik fojealik hodisasi doirasida qiyosiy va umumlashtiruvchi usulda tahlil qilinadi. Muallif turli shoirlarning poetik qarashlari va badiiy uslublarini taqqoslab, zamonaviy o‘zbek she’riyatining estetik rivojlanish tamoyillari hamda lirik tafakkurdagi yangilanishlar yuzasidan asosli ilmiy xulosalar chiqaradi.
Mazkur adabiy obzor XXI asr boshidagi o‘zbek she’riyatida lirik fojealikning badiiy talqini va poetik taraqqiyotini yorituvchi muhim adabiy-tanqidiy manbalardan biridir. Unda zamonaviy she’riyatning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari, turli shoirlarning ijodiy izlanishlari hamda poetik tafakkurning rivojlanish tendensiyalari yuzasidan umumlashgan ilmiy xulosalar berilgan. Shu sababli ushbu adabiy obzor “O‘zbek adabiyotida adabiy obzor janri” mavzusini tadqiq etishda she’riyatga bag‘ishlangan mavzuviy adabiy obzor namunalaridan biri sifatida muhim nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.